1993 Antalya Sonuç Bildirisi
Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk, Kardeşlik ve İşbirliği Kurultayı, 21-23 Mart 1993 tarihleri arasında Türkiye’nin Antalya şehrinde toplanmış ve beş komisyon hâlinde çalışmalarını tamamlayarak ilgili kuruluşlara ışık tutması maksadıyla komisyon raporlarında belirtilen tavsiye kararlarını kabul etmiştir.
Kurultayımız, Türk Devlet ve Topluluklarının hem kendi aralarındaki münasebetlerde hem de komşularıyla ve diğer ülkelerle münasebetlerinde egemenliklerine karşı saygı gösterilmesi, iç işlerine karışılmaması, anlaşma ve görüşmelerin eşitlik esasına göre yapılması, anlaşmalarda ve münasebetlerde tarafların eşitliğinin ve eşit müzakereci olunmasının esas alınması prensiplerini benimsemiştir.
Kurultayımız, kurulmakta olan yeni dünya düzeninin insan haklarına ve hukukun üstünlüğüne, çok partili demokrasiye, bütün insanlara barış ve refah sağlama prensiplerine dayanması gerektiği görüşünü kabul etmiştir. Türk dünyasında milletlerarası hukuka saygılı, insan haklarına dayanan, millî, demokratik, laik hukuk devleti ilkesinin yerleşmesi ve geliştirilmesi için çalışmalar yapılması gerektiğini kurultayımız işaret eder.
Tavsiye Kararları
- Bağımsız Türk Cumhuriyetlerinin Cumhurbaşkanları, Başbakanları ve Dışişleri Bakanlarının iştirakiyle “Türk Cumhuriyetlerinin Yüksek Konseyi”nin kurulması.
- “Türk Devletleri Arası Parlamenterler Çalışma Grubu”nun kurularak iş birliği yapması.
- Eğitim, bilim, kültür, ekonomi ve teknoloji münasebetlerinin artırılması ve ortak çalışmaların geliştirilmesi.
- Dünya Türkleri kültür varlığının tespiti, korunması ve geliştirilmesi için Türk Cumhuriyet ve Toplulukları arasında iş birliği yapılması.
- Bütün Türk Cumhuriyet ve Topluluklarının ortak yazı dilinde birleşmesi ve 34 harfli alfabenin ortak çerçeve alfabe olarak benimsenmesi.
- Kurultayın her yıl aynı tarihlerde bir Türk devletinde tekrarlanması.
2000 Samsun Sonuç Bildirisi
Büyük Atatürk’ün Türk Kurtuluş Savaşı’nın meşalesini yaktığı Samsun’da, tüm Türk Dünyasının ortak platformu olan Türk Devlet ve Toplulukları Dostluk, Kardeşlik ve İşbirliği Kurultayının sekizincisi 24-26 Mart 2000 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir.
İlk kurultaydan günümüze kadar geçen sekiz yıllık süre içerisinde Türk Kurultayları; Türk Dünyasının ortak zenginliklerini sergileyebilme, müşterek veya ayrı ayrı var olan problemlere birlik, beraberlik ve yardımlaşma ruhu içerisinde çözüm arama hedeflerini gözeten bir platform olma özelliğini kazanmıştır.
Kurultayımız, 6 ana komisyon hâlinde çalışmalarını tamamlamış; çalışmalar sonrasında ilgili kurum ve kuruluşlara ışık tutmak amacıyla komisyon raporlarında vurgulandığı gibi tavsiye kararları almıştır. Ortak alfabe kullanımı, ortak Türk dili ve Türk tarihi ders kitaplarının diğer Türk lehçe ve şivelerine aktarılması, Türk Dünyası Üniversiteler Arası Üst Kurulu oluşturulması ve Türk Dünyası Eğitim Kurultayı düzenlenmesi bu kararlar arasındadır.