Türkistan coğrafyasının en köklü uygarlıklarından Margiyana’nın kalbinde, tarihin gizemli sayfaları aydınlatılmaya devam ediyor. Rusya ve Türkmenistan’dan arkeologların iki yıllık aranın ardından Gonur-depe’de yeniden başlattığı ortak kazıların yeni etabı tamamlandı; 4 bin yıllık Bronz Çağı yerleşiminde yeni mühürler, tarım aletleri ve kadim yapılar gün yüzüne çıkarıldı.
Türkistan coğrafyasının en köklü uygarlıklarından Margiyana’nın kalbinde, tarihin gizemli sayfaları aydınlatılmaya devam ediyor. Rusya ve Türkmenistan’dan arkeologların iki yıllık aranın ardından Gonur-depe’de yeniden başlattığı ortak kazıların yeni etabı tamamlandı; 4 bin yıllık Bronz Çağı yerleşiminde yeni mühürler, tarım aletleri ve kadim yapılar gün yüzüne çıkarıldı.
Rusya-Türkmenistan Margiyana Arkeoloji Keşif Heyeti’nin yeni dönemi, Rusya Bilimler Akademisi (RAN) Etnoloji ve Antropoloji Enstitüsü (İEA) ile Türkmenistan Kültür Bakanlığı arasında imzalanan anlaşma doğrultusunda 20 Eylül - 30 Ekim 2026 tarihleri arasında gerçekleştirildi.
Bronz Çağı anıtı Gonur-depe’deki kazılara İEA RAN ve RAN Maddi Kültür Tarihi Enstitüsü (İİMK) uzmanlarının yanı sıra Türkmenistan Tarih ve Kültür Varlıklarını Koruma, İnceleme ve Restorasyon İdaresi ile "Kadim Merv" Devlet Sit Alanı çalışanları katıldı.
Çalışmaların temel amacını; 4 bin yılı aşkın bir süre önce Murgap Nehrinin kadim deltasında yer alan Marguş (Margiyana) ülkesinin yerleşim mimarisini incelemek oluşturdu. Bu etapta, ana merkez yakınındaki Gonur-20 yerleşimindeki araştırmalar tamamlanırken, çevre yerleşimlerin işlevini belirlemek amacıyla Gonur-27 köyünde daha ayrıntılı kazılara başlandı.
Arkeologlar Gonur-20’nin sınırlarını netleştirerek çok sayıda fırın, mezar ve diğer mimari unsurları gün yüzüne çıkardı. Sezonun en dikkat çeken buluntuları arasında yeni bronz ve taş mühürler, mühür parçaları ile tarım aletleri yer alıyor. Gonur Vahası’nın seramik komplekslerinin incelenmesi, M.Ö. 3. bin yılın sonu ile 2. bin yıl arasındaki sosyo-kültürel dinamikleri ve Avrasya tarihindeki süreçleri anlamak açısından kritik önem taşıyor.
Gonur-depe’deki kazı geçmişi 50 yılı aşıyor. M.Ö. 3. bin yılın sonu ile 2. bin yılın başlarında varlık gösteren kadim Margiyana devletinin bu en büyük yerleşimi, 1970’lerde ünlü bilim insanı Viktor Sarianidi tarafından keşfedilmiş ve 20. yüzyılın en büyük arkeoloji olaylarından biri kabul edilmişti. Günümüzde bu bilim mirasını Sarianidi’nin öğrencileri başarıyla sürdürüyor.
Çalışmaların tamamlanmasının ardından 28 Ekim’de Aşkabat’ta Rusya Büyükelçiliği yetkilileri; tarih bilimleri doktoru ve keşif heyeti başkanı Nadejda Dubova ile sanatçı-restoratör Galina Veresotskaya ile bir araya geldi. Mary vilayetindeki saha araştırmalarını ve Türkmenistan Güzel Sanatlar Müzesi’ndeki restorasyon faaliyetlerini aktaran bilim insanları, Türkmen tarafına sağlanan destek için teşekkür ederek araştırmalara 2027 ilkbaharında devam edeceklerini açıkladılar.
Keşif heyetinin bir sonraki etabı, Margiyana kazılarında elde edilen ve Türkmenistan müzelerinde muhafaza edilen tüm tarihi buluntuların laboratuvar analizleri ve incelenmesi olacak.
Gonur Depe#Türkmenistan#Margiyana#Arkeoloji#Bronz Çağı#Türkistan#Tarih#Murgap